Teanga Liom Leat Chuallacht Theagasc a’ Chaighdeáin

Beaɼt do ɼéiɼ bɼiathaiɼ

An saoi ’ éileódh foirfeacht ar dhaoine eile, níor mhuar do féin ’ bheith gan locht.

Tá sé corraíocht is deich mbliana is trí fichid ó eisigh Cuallacht Theagasc a’ Chaighdeáin bulla ’n Aoin Fhíor-Chaighdeáin Amháin; caighdeán docht, daingean gan trócaire, gur thábhachtaí dhò glaineacht theoiriciúil ná an teanga bheo a bhí á labhairt ag pobail teangan na Gaelainne. Is géar, feallthach an lann é tá tú ceart — ach níl tú caighdeánach.

Ach ní bheidh deire choiche le saothar an Chuallachta agus táid siad de shíor faireach. I mbliain a 1959 d’fhoíllsigh Basilica de Blaghd An Soíscéal do Réir de Bháldraithe chun an Tréid a oiliúint le seoda ar nós féintruailliú agus séantóir creidimh. Nách dúr é an t‑amastún caillthe a cheistneódh loighic an Incipit: [t]here are many thousands of words and phrases in current use in the Gaeltacht, which will not be found here, because they are not the equivalents of common English?

The equivlants of common English. Dia na bhFlaitheas idir sinn agus foclóir Gaelainne ’ thabharfadh tús áite don Ghaelainn féinig.

Ansan, i mbliain a 1977, do foíllsíodh FGB — Codex a’ Chaighdeáin agus Ultima Thule an Dálaigh — go roibh d’fheidhm thanaisteach aige an oiread de bhrí is d’éagsúileacht na teangan agus a d’fhéadfadh sé a chur fén bhfód. ‘Óstán’ a deir tú? Tá tú ceart — ach níl tú caighdeánach.

Anois, ba chaolchúisí an Dálach ná aon bheithíoch na páirce agus is téalthaitheach, formhothaithe, fáilí é an lann a shaoirsigh seisean chun an fhóid a bhaint — an fhoirm mhalartach. Ní thugann soin aitheantas do rud ar bith — cé gurb é a mhaíonn an Cuallacht nuair a riúnaíonn sé iad — ach go dtugann sé dhóibh iúnstraim fhoirmeáltha chun Nithe Nea’ghlana ’ dhíothú. Aon Chuallacht amháin, aon Bhriathar amháin, aon Chaighdeán amháin, a luíod comhchiallach is is féidir agus extra decretum nulla salus.

Ach baill ó Dhia ar an gCuallacht, is acu ’tá an t‑ardcheart ó thaobh na mórálthachta dhe. Nílid siad liom leat.

Méadófar an t‑athbhreithniú so ar an Lumen gentium do réir a chéile.

Idir an dá línn, dein do mhachnamh ar an ndifir atá idir sadhbhnós agus sadhbhnós. Age Dia agus an t‑asal féinig athá ’ fhios caid é an mianach athá san abhainn úd i gCorcaigh.